این خبر که سونی در دادگاه استدلال می‌کند بازی‌های دیجیتال نمی‌توانند در مالکیت بازیکنانی باشند که آن‌ها را خریده‌اند، تازه‌ترین جبهه در نبردی ادامه‌دار بر سر مالکیت دیجیتال است.

کوستاس چالکیاس، هم‌بنیان‌گذار و رمزنگار ارشد Mysten Labs، به Decrypt گفت این کشمکش «هنوز در ابتدای راه است». او افزود: «در حوزه رسانه، ما به اجاره و استریم عادت کرده‌ایم و هرچه بیشتر متوجه می‌شویم چیزهایی که فکر می‌کنیم می‌خریم، در واقع به ما تعلق ندارند.»

این مسئله فقط به بازی‌های ویدیویی محدود نمی‌شود و به سایر حوزه‌های رسانه هم کشیده شده است. به‌عنوان نمونه، در سال 2009 مالکان کیندل آمازون با تعجب دیدند که نسخه‌های کتاب الکترونیکی‌شان از—در کمال طنز—رمان «1984» جورج اورول، به دلیل یک مشکل حقوقی از راه دور حذف شده است. آمازون از آن زمان نیز به دستکاری محتوای کتاب‌های الکترونیکی ادامه داده و آثاری از رولد دال، آگاتا کریستی و آر. ال. استاین از جمله آثاری بوده‌اند که ناشران آن‌ها را از راه دور ویرایش کرده‌اند.

عناوین فیلم و تلویزیونی نیز به همین شکل از کتابخانه‌های دیجیتال حذف شده‌اند، آن هم در حالی که کاربران تازه متوجه می‌شوند محتوایی که «خریده‌اند» در واقع فقط یک مجوز قابل‌لغو بوده است. این محتوا همچنین انعطاف‌پذیر و قابل‌تغییر است، زیرا پلتفرم‌ها پس از انتشار نیز می‌توانند عناوین را از راه دور ویرایش کنند. وقتی پای ترمیم پسینی یک حفره داستانی در «Stranger Things» در میان باشد شاید بامزه به نظر برسد؛ اما وقتی سریال‌ها به خاطر محتوای سیاسی حساس از پلتفرم‌های استریم پایین کشیده می‌شوند، دیگر چندان جالب نیست.

جس ژانگ، بنیان‌گذار Canoe، توضیح داد که پلتفرم‌های استریم موسیقی «با جایگزین کردن مالکیت با دسترسی نامحدود، مصرف موسیقی را به‌طور کامل بازتعریف کرده‌اند» و بدین ترتیب امکان ساختن یک آرشیو دائمی را از کاربر گرفته‌اند. به گفته سَمی اندروز، مدیر صنعت موسیقی، این موضوع پیامدهایی زنجیره‌ای برای رابطه میان هنرمند و مخاطب داشته است—زیرا حق امتیازها چه شنونده یک طرفدار وفادار باشد و چه یک شنونده گذری، یکسان است و این سیستم «سهم از حجم مصرف را پاداش می‌دهد، نه عمق ارتباط را.»

در حالی که بسیاری—از جمله کارگردانان سینما کریستوفر نولان و گیرمو دل‌تورو—از رسانه فیزیکی به‌عنوان راه‌حل دفاع می‌کنند، برخی دیگر معتقدند مشکل مالکیت رسانه دیجیتال صرفاً به واسطه‌های متمرکز بازمی‌گردد.

پریماورا دی فیلیپی، مدیر پژوهش در CERSA، توضیح داد: «وقتی شما یک دارایی دیجیتال را از یک پلتفرم دیجیتال “می‌خرید”، پلتفرم در نهایت کنترل آن دارایی را حفظ می‌کند و عنوان “مالکیت” شما چیزی جز یک ورودی قابل‌ابطال در پایگاه داده پلتفرم نیست.»

او افزود، از آنجا که حمایت‌های سنتی حقوق مالکیت در برابر مصادره خودسرانه شامل دارایی‌های دیجیتال نمی‌شود، «اپراتور پلتفرم می‌تواند تنها با یک خط کد، دارایی را از شما بگیرد، بدون اینکه مجبور باشد از منظر حقوقی آن را توجیه کند، یا حتی محتوای این دارایی‌های دیجیتال را بدون رضایت یا آگاهی کاربران تغییر دهد.»

بلاکچین این مشکل را حل می‌کند (نه، جدی می‌گوییم)

همان‌طور که در دیگر صنایعی که واسطه‌ها و دروازه‌بان‌های متمرکز محور خشم مصرف‌کنندگان بوده‌اند دیده‌ایم، بلاکچین و دیگر فناوری‌های غیرمتمرکز به‌عنوان راه‌حل مطرح شده‌اند.

ژانگ به Decrypt گفت: «بلاکچین و Web3 مسیر روشنی برای در اختیار داشتن یک نسخه دیجیتال از یک کالای مشخص به مصرف‌کنندگان می‌دهد، چه آن کالا یک بازی باشد، چه یک آهنگ یا یک فیلم.»

تیم سان، پژوهشگر ارشد HashKey، گفت NFTها در ابتدا به‌عنوان یک راه‌حل همه‌فن‌حریف مطرح شدند؛ راهکاری که به اشیای دیجیتال امکان می‌داد «یک سابقه عمومی و قابل‌راستی‌آزمایی داشته باشند که مستقیماً در اختیار کاربر نگهداری می‌شود.» اما او هشدار داد که «هیاهوی بیش‌ازحد» و سفته‌بازی در دوران تب NFT به برداشت عمومی از این فناوری لطمه زده است.

استک فناوری زیربنای NFTها نیز در نسخه‌های اولیه خود محدودیت‌هایی داشت. دی فیلیپی توضیح داد: «اگر NFT به فایلی اشاره کند که روی سرور یک شرکت میزبانی می‌شود، وابستگی به اپراتور پلتفرم همچنان پابرجاست.» او گفت برای تحقق مالکیت واقعی دیجیتال، هم عنوان مالکیت و هم محتوای دارایی دیجیتال باید روی زیرساختی کاملاً غیرمتمرکز میزبانی شود؛ چیزی که بسیاری از NFTها در پیاده‌سازی آن ناکام مانده‌اند.

نکته چالش‌برانگیز دیگر این است که در اکثر بلاکچین‌ها، متادیتای NFT عمومی است؛ یعنی هر کسی می‌تواند محتوا را «right-click-and-save» کند. گای ایتزهاکی، مدیرعامل بلاکچین حریم خصوصی Fhenix، به Decrypt گفت: «مسئله اصلی این است که مالکیت NFT لزوماً به شما کنترل انحصاری بر دارایی پشت آن را نمی‌دهد. اگر یک NFT نماینده یک اثر هنری، یک آیتم درون‌بازی یا دسترسی به محتوای خصوصی باشد، متادیتای عمومی می‌تواند آن محتوا یا ویژگی‌هایش را در معرض دید همه قرار دهد.»

ایتزهاکی استدلال کرد آنچه کاربران نیاز دارند، هم «مالکیت NFT» و هم «توانایی کنترل اینکه چه کسی می‌تواند داده‌های پشت آن را ببیند» است؛ قابلیتی که از طریق کنترل دسترسی، NFTها را بیش از پیش به مدل مالکیت اشیای فیزیکی نزدیک می‌کند. تا امروز، دارندگان NFT ناچار بودند خود را به زحمت بیندازند تا توضیح دهند که مالکیت واقعی یک NFT در اختیار داشتن عنوان مالکیت و محتوا و گاهی حتی حقوق مالکیت فکری آن است، در حالی که منتقدان یادآوری می‌کردند کپی کردن آن تصویر میمون 16 هزار دلاری به شکلی خنده‌دار آسان است.

ایتزهاکی توضیح داد که هم‌اکنون چندین روش برای خصوصی‌سازی NFTها وجود دارد، از جمله رمزنگاری متعارف، محیط‌های اجرای مورد اعتماد (TEE) و رمزنگاری کاملاً همریخت (FHE). در واقع، نمونه‌های اولیه NFTهای رمزنگاری‌شده که از TEE بهره می‌بردند، در دوران رونق 2021 تا 2022 به فروش رسیدند؛ از جمله پروژه‌هایی از فیلم‌سازانی مانند کوین اسمیت و کوئنتین تارانتینو—اما با سقوط بازار NFT، این فناوری نیز به حاشیه رفت.

ایتزهاکی گفت NFTهای رمزنگاری‌شده بیشتر از آنکه از «کمبود فناوری» ضربه خورده باشند، از «مشکل یکپارچه‌سازی» آسیب دیده‌اند. کیف‌پول‌ها و بازارهای موجود بر پایه متادیتای عمومی NFT ساخته شده‌اند، در حالی که NFTهای رمزنگاری‌شده «الزامات تازه‌ای پیرامون مجوزها، مدیریت کلید، انتقال‌ها و محاسبات محرمانه» اضافه می‌کنند و در عین حال به زیرساخت‌های خاصی نیز وابسته‌اند. او افزود: «این مسئله برای اثبات امکان‌پذیری فنی خوب عمل کرد، اما رسیدن به اکوسیستم گسترده‌تر NFT را دشوارتر ساخت.»

او گفت با افزایش توجه به فناوری‌های حریم خصوصی در سراسر فضای بلاکچین، این فناوری‌ها به یکپارچگی عمیق‌تری با کیف‌پول‌ها، مارکت‌پلیس‌ها و ابزارهای توسعه‌دهندگان دست خواهند یافت. «هرچه این قابلیت‌ها فراگیرتر شوند، به‌طور طبیعی به NFTها نیز گسترش پیدا می‌کنند»، و در عین حال «استانداردهای روشن برای NFTهای خصوصی» گذار به سمت «NFTهایی با کارایی و ارزش واقعی» را تسریع خواهد کرد—امری که مالکیت واقعی دارایی‌های دیجیتال را ممکن می‌سازد.

ژانگ گفت: «در این مرحله، هیچ مؤلفه فنیِ مفقودی وجود ندارد. آنچه کم داریم، فرهنگ و اعتبار لازم برای پذیرش در جریان اصلی است.» او افزود NFTها «مسیر روشن رو به جلو برای مالکیت دیجیتال و توزیع و لایسنس‌دهی مالکیت فکری در اینترنت» هستند و بلاکچین نیز «راه‌حل فنی رو به جلو برای جهانی جدید» را نمایندگی می‌کند؛ جهانی که در آن مالکیت دیجیتال به‌روشنی تعریف شده و امکان‌پذیر شده است.