The GraphFiyat

(GRT)

The Graph, çeşitli blok zincirlerinden gelen verileri endekslemek ve sorgulamak için kullanılan merkeziyetsiz bir protokoldür. Web3'te, bir kullanıcının işlem geçmişi gibi belirli bilgileri doğrudan bir blok zincirinden almak yavaş ve kaynak yoğun olabilir. The Graph, verileri aranabilir formatlarda düzenleyerek bu sorunu çözer. GRT tokenı, bu ekosistem içinde bir fayda (utility) ve iş tokenı (work token) olarak işlev görür; katılımcılar tarafından veri sorguları için ödeme yapmak ve ağ sağlayıcıları tarafından ağı güvence altına alıp hizmetleri karşılığında ödül kazanmak için kullanılır.

Bir subgraph, blok zinciri verilerinin tam olarak nasıl endekslenmesi ve saklanması gerektiğini tanımlayan, uygulamaların GraphQL dilini kullanarak verileri verimli bir şekilde sorgulamasına olanak tanıyan açık bir API'dir. GRT, değeri katılımcılar tarafından sağlanan aktif faydaya bağlı olduğu için bir "iş tokenı" (work token) olarak kabul edilir. Ödül kazanmak için kullanıcıların veri endeksleme, ağı güvence altına almaya yardımcı olmak için token delege etme veya hangi veri kaynaklarının en değerli olduğunu işaret etme gibi belirli "işleri" yerine getirmeleri gerekir.

Ağ üç ana katılımcıya dayanır: Indexer'lar, verileri işlemek ve saklamak için GRT stake eden düğüm (node) operatörleridir; Delegator'lar, donanım çalıştırmadan ödüllerden pay almak için GRT birimlerini Indexer'lara atayan token sahipleridir; ve Curator'lar hangi subgraph'lerin yüksek kaliteli olduğunu işaret ederler. Bir kullanıcı delege ettiği GRT birimlerini stake'ten çıkarmayı (unstake) seçerse, 28 günlük bir çözülme (unbonding) süresini beklemelidir. Bu süre zarfında tokenlar ödül kazanamaz ve süre tamamlanana kadar hareket ettirilemez.

Arbitrum ağına geçiş, öncelikle katılımcılar için gas ücretlerini önemli ölçüde azaltmak amacıyla uygulandı. Ethereum ana ağında (mainnet), ödül delege etme veya talep etme maliyetleri engelleyici derecede pahalı olabiliyordu. Bir Layer 2 çözümüne geçerek bu maliyetler 26 kata kadar azaltıldı ve protokol küçük token sahipleri için daha erişilebilir hale geldi. Ödüllerin çoğu Ethereum ana ağında aşamalı olarak kaldırıldı, bu nedenle kullanıcıların kazanmaya devam etmek için stake'lerini Arbitrum ağına köprülemek üzere resmi transfer araçlarını kullanmaları teşvik edilmektedir.

Graph Horizon, protokolü daha modüler hale getiren büyük bir evrimsel güncellemedir. Ağın yeteneklerini standart endekslemenin ötesine taşıyarak AI ve Büyük Dil Modeli (LLM) veri ihtiyaçları dahil olmak üzere çeşitli veri hizmetlerini destekler. Kullanıcılar için önemli bir güncelleme, katılımcıların stake'lerini hizmetler arasında daha verimli bir şekilde taşımasına olanak tanıyan %0,5'lik delegasyon vergisinin kaldırılmasıdır. Güncelleme ayrıca ağ güvenliği için yeni mekanizmalar sunar ve ekosistem genelindeki sorgu hacmini artırmayı hedefler.

Merkezi hizmet sağlayıcılar mevcut olsa da The Graph, Web3 uygulamalarının tek bir hata noktasına (single point of failure) bağımlı olmamasını sağlayan lider merkeziyetsiz endeksleme çözümüdür. Genellikle oracle protokolleriyle karşılaştırılır ancak bunlar farklı amaçlara hizmet eder: oracle protokolleri zincir dışı (off-chain) verileri blok zincirine taşırken, The Graph zincir içi (on-chain) verileri alır ve bunları harici uygulamalar için aranabilir hale getirir. The Graph, büyük merkeziyetsiz finans platformları tarafından veri gereksinimlerini yönetmek için kullanılan, en yaygın entegre edilmiş ara katman yazılımı (middleware) olmaya devam etmektedir.